Jamoat quvvatlash stansiyalari nega xavfli va 'juice jacking' nima
Aeroport, savdo markazi yoki temir yo'l bekatlarida joylashgan umumiy USB quvvatlash stansiyalari safarda telefon batareyasi tugab qolganda juda qulay yechimdek tuyuladi. Ammo bu qulaylik ortida "juice jacking" deb ataladigan xavf yashiringan bo'lishi mumkin.
Muammo shundaki, USB port nafaqat quvvat, balki ma'lumot uzatish uchun ham ishlatilishi mumkin. Agar quvvatlash stansiyasi zararli maqsadda o'zgartirilgan bo'lsa, telefoningizni ulaganingizda u shunchaki quvvat olib qolmay, balki hujumchiga qurilmangizga ruxsatsiz kirish imkoniyatini ham berishi mumkin. Bu orqali telefoningizdagi fayllar, parollar va boshqa shaxsiy ma'lumotlar ko'chirilishi, yoki qurilmangizga virus, troyan kabi zararli dasturlar yuklanishi mumkin.
Bundan ham xavotirliroq holat — qurilmaning nazoratdan chiqishi. Ba'zi murakkab hujumlarda, hujumchi qurilmangizni masofadan boshqarish yoki hatto uni bloklash imkoniga ega bo'lishi mumkin. Bu esa nafaqat ma'lumot yo'qotish, balki qurilmadan butunlay foydalana olmay qolish xavfini ham keltirib chiqaradi.
Yaxshi xabar shundaki, bu xavfning oldini olish unchalik qiyin emas. Eng ishonchli usul — o'z zaryadlovchingizdan foydalanish. Elektr rozetkasiga ulanadigan oddiy zaryadlovchi ishlatilganda, ma'lumot uzatish kanali umuman ishlamaydi, faqat quvvat o'tadi. Agar rozetka topilmasa yoki USB portdan foydalanishga majbur bo'lsangiz, "USB data bloker" degan kichik qurilmadan foydalanishingiz mumkin — bu qurilma faqat quvvat o'tkazadi, ma'lumot uzatish kanalini butunlay bloklaydi.
Yana bir samarali yechim — o'z shaxsiy power bank'ingizni doimo olib yurish. Bunda umumiy stansiyalarga umuman ehtiyoj qolmaydi va siz har doim xavfsiz manbadan foydalanasiz. Agar quvvatlash aksessuarlaridan foydalanishga to'g'ri kelsa, faqat ishonchli va sifatli kabellardan foydalaning — sifatsiz yoki noma'lum manbadan olingan kabellar xavfni oshirishi mumkin. Shuningdek, telefoningiz doimo qulflangan holatda bo'lishi kerak — PIN, parol yoki biometrik himoya yoqilgan bo'lsa, qo'shimcha himoya qatlami sifatida xizmat qiladi.
Ayniqsa yoshlar orasida ommabop bo'lgan portativ quvvatlash stansiyalari (masalan, savdo markazlarida ijaraga beriladigan power bank shkaflar) ham ehtiyotkorlik talab qiladi — bunday qurilmalarni faqat rasmiy va tanilgan xizmat ko'rsatuvchilardan ijaraga olish tavsiya etiladi. Agar telefoningiz umumiy stansiyaga ulangan payotda kutilmagan oynalar yoki "ishonasizmi" degan so'rovlar chiqsa, bunday so'rovlarga hech qachon "ha" deb javob bermang — bu odatda ma'lumotlarga kirish uchun ruxsat so'rayotgan zararli dastur signali bo'lishi mumkin.
Shuningdek, quvvatlash stansiyasi yaqinida joylashgan "bepul" USB kabellardan ham ehtiyot bo'ling — ba'zi hollarda firibgarlar ataylab zararlangan kabellarni umumiy joylarda "unutilgan" holda qoldirishadi, bu usul "USB drop attack" deb ataladi. Notanish joydan topilgan hech qanday kabel yoki flesh xotirani telefoningizga yoki kompyuteringizga ulamang.
Umumiy xulosa shuki, bepul quvvat ba'zan kutilganidan qimmatga tushishi mumkin — bu narx sizning shaxsiy ma'lumotlaringiz yoki qurilmangiz xavfsizligi bo'lishi mumkin. Ma'lumotlaringiz — sizning mas'uliyatingizda, shuning uchun noma'lum manbalardan quvvat olishdan saqlaning va har doim o'zingizning xavfsiz zaryadlash vositalaringizdan foydalanishga harakat qiling. Kichik tayyorgarlik — katta muammoning oldini oladi.